DemoStart directEN

Bijna-ongeval melden: wat is het en hoe doe je het goed?

Een bijna-ongeval is de goedkoopste les die je als organisatie kunt krijgen. Er is niemand gewond, er is niets kapot, maar het had wel gekund. In deze gids lees je wat een bijna-ongeval precies is, waarom melden zo belangrijk is en hoe je ervoor zorgt dat je mensen het ook echt doen.

Wat is een bijna-ongeval?

Een bijna-ongeval is een onvoorziene gebeurtenis die tot letsel, schade of milieuschade had kunnen leiden, maar waarbij dat door toeval of op het laatste moment niet gebeurde. In het Engels heet het een near miss. Het verschil met een onveilige situatie: bij een bijna-ongeval is er daadwerkelijk iets gebeurd.

Voorbeelden van bijna-ongevallenEen hamer valt van een steiger en landt naast een collega.Een heftruck rijdt achteruit en mist op een haar na een voetganger.Iemand glijdt uit over olie op de vloer, maar kan zich nog vastgrijpen.Een kabel blijkt onder spanning te staan terwijl die vrijgeschakeld had moeten zijn.Een lading op een pallet kantelt tijdens het heffen, maar blijft net binnen de afzetting.Een deur van een opslagruimte met gevaarlijke stoffen blijkt niet goed afgesloten, maar niemand heeft nog blootgestaan.

Waarom is het melden van bijna-ongevallen zo belangrijk?

Ernstige ongevallen hebben bijna altijd een voorgeschiedenis. Onderzoek naar de zogeheten ongevallenpiramide laat zien dat er tegenover elk ernstig ongeval honderden bijna-ongevallen en onveilige situaties staan. De oorzaak is vaak dezelfde: een gebrekkige werkplek, een onduidelijke procedure, tijdsdruk of een gewoonte die er is ingeslopen.

Wie bijna-ongevallen meldt en onderzoekt, haalt die oorzaken weg terwijl er nog niemand gewond is. Het is preventie in de meest letterlijke zin. Lees meer over de ongevallenpiramide en meldcultuur.

Ben je verplicht om een bijna-ongeval te melden?

Nee, niet bij de overheid. De meldplicht uit de Arbowet geldt voor arbeidsongevallen met ernstige gevolgen. Toch vragen veel certificeringen, zoals VCA en ISO 45001, om een systeem waarin ook bijna-ongevallen en onveilige situaties worden vastgelegd en opgevolgd. En veel opdrachtgevers verwachten het van hun aannemers.

Zo meld je een bijna-ongeval in 5 stappen

1

Maak de situatie eerst veilig

Is er nog gevaar? Stop het werk, zet het gebied af en waarschuw je leidinggevende. Melden komt daarna.

2

Meld zo snel mogelijk

Hoe eerder, hoe beter de details kloppen. Met een app of QR-code doe je dat ter plekke in een minuut.

3

Beschrijf wat je zag, niet wie

Wat gebeurde er, waar en wanneer? Houd het feitelijk en richt je op de situatie, niet op schuld.

4

Voeg een foto toe en kies de ernst

Een foto maakt veel duidelijk. Met de ernst geef je aan hoe snel het opgepakt moet worden.

5

Volg op en koppel terug

Wijs de melding toe, onderzoek de oorzaak en neem een maatregel. Laat de melder weten wat ermee gedaan is.

Benieuwd hoe dit er in de praktijk uitziet? Bekijk hoe je bijna-ongevallen registreert en opvolgt met SafetyPulse, van melding tot afgehandeld.

Waarom mensen bijna-ongevallen niet melden

De drie grootste drempels zijn steeds dezelfde: het kost te veel tijd, mensen zijn bang voor de gevolgen voor zichzelf of een collega, en ze horen nooit wat er met hun melding gebeurt. Wie die drie wegneemt, ziet het aantal meldingen stijgen, en dat is een goed teken.

Tips voor een sterke meldcultuur

Maak melden makkelijk. Eén minuut, vanaf je telefoon, zonder formulieren van drie pagina's.Bedank elke melder. Ook als de melding klein lijkt.Laat zien wat er gebeurt. Deel in de toolbox welke maatregelen er dankzij meldingen zijn genomen.Betrek iedereen. Ook aannemers, uitzendkrachten en bezoekers zien risico's.Geef het goede voorbeeld. Als leidinggevenden zelf melden, volgt de rest.

Vragen over bijna-ongevallen melden

Nee. Bij een bijna-ongeval is er daadwerkelijk iets gebeurd dat net goed afliep, zoals een vallend voorwerp. Een onveilige situatie is een omstandigheid die nog tot een ongeval kán leiden, zoals een ontbrekende leuning, maar waarbij nog niets is voorgevallen.

Iedereen die het ziet gebeuren: een medewerker, een aannemer of een bezoeker. De veiligheidsmanager of leidinggevende is verantwoordelijk voor het opvolgen en afhandelen van de melding.

Met een app of QR-code kost het ongeveer een minuut: situatie kiezen, kort beschrijven wat je zag, een foto toevoegen en de ernst aangeven. Wil je weten hoe dat er in de praktijk uitziet? Bekijk hoe je bijna-ongevallen registreert en opvolgt met SafetyPulse.